AZ (Alkmaar Zaanstreek), opgericht op 10 mei 1967 uit een fusie tussen Alkmaar ’54 en FC Zaanstreek, is uitgegroeid tot een van de meest stabiele en vooruitstrevende topclubs in Nederland. De club speelt in kenmerkende rode shirts met witte broeken en heeft sinds 2006 het moderne AFAS Stadion als thuishaven, de opvolger van het nostalgische en karakteristieke stadion de Alkmaarderhout. AZ heeft zich door de decennia heen gemanifesteerd als de structurele en meest succesvolle uitdager van de traditionele Nederlandse top drie.

De eerste gouden periode en de historische dubbel

Gesteund door de financiële injecties van de broers Cees en Klaas Zwarthoed (van elektronicabedrijf Wastora) groeide AZ in de late jaren ’70 uit tot een nationale grootmacht. Het absolute hoogtepunt van deze vroege bloeiperiode was het seizoen 1980/1981. Met clubiconen als Kees Kist, Pier Tol en de Deen Kristen Nygaard won AZ met grote overmacht het landskampioenschap en de KNVB Beker (de ‘dubbel’). In ditzelfde historische jaar bereikte de club de finale van de UEFA Cup, waarin het in een tweeluik uiteindelijk zijn meerdere moest erkennen in het Engelse Ipswich Town.

De Scheringa-jaren en het tweede kampioenschap

Na een sportieve terugval en een periode in de Eerste Divisie aan het eind van de jaren ’80 en vroege jaren ’90, blies zakenman Dirk Scheringa (DSB Bank) de club nieuw leven in. Onder zijn leiding en met stevige investeringen keerde AZ terug aan de Europese top. In het seizoen 2004/2005 speelde AZ sprankelend voetbal en bereikte het de halve finale van de UEFA Cup. De absolute kroon op het tijdperk-Scheringa volgde in het seizoen 2008/2009. Onder leiding van de bevlogen trainer Louis van Gaal domineerde AZ de Eredivisie en werd de club voor de tweede keer in de historie verrassend, maar overtuigend, landskampioen.

De val van DSB en een drastische koerswijziging

Slechts enkele maanden na het kampioenschap sloeg het noodlot toe: hoofdsponsor DSB Bank ging in het najaar van 2009 failliet. AZ balanceerde op het randje van de afgrond en de continuïteit van de club kwam ernstig in gevaar. Onder leiding van een nieuw bestuur wist AZ zich echter knap los te weken van de curatoren en werd het beleid drastisch omgegooid. De club nam afscheid van het suikeroom-model en omarmde een hypermoderne visie. Data-gedreven scouting (vergelijkbaar met het ‘Moneyball’-principe) en het structureel inpassen van zelfopgeleide talenten werden de nieuwe pijlers onder de club.

Een moderne kweekvijver en Europees aanzien

Deze innovatieve koers maakte AZ tot een van de best geleide clubs van Nederland. De jeugdopleiding op het hypermoderne AFAS Trainingscomplex behoort tot de absolute top van Europa, wat prachtig werd onderstreept toen AZ onder 19 in 2023 de prestigieuze UEFA Youth League won door in de finale Hajduk Split met 5-0 te verslaan. Spelers als Teun Koopmeiners, Calvin Stengs en Tijjani Reijnders gebruikten de club als perfecte springplank naar de Europese top. Ook het eerste elftal plukt hier de vruchten van: AZ strijdt structureel mee om de bovenste plekken in de Eredivisie en maakte in het seizoen 2022/2023 internationaal grote indruk door de halve finale van de UEFA Europa Conference League te bereiken.

De clubidentiteit van de Alkmaarders, vaak geuzennaam ‘Kaaskoppen’ genoemd, is een unieke mix van typisch Noord-Hollandse nuchterheid, zakelijke innovatie en de onvoorwaardelijke wil om altijd aanvallend en verzorgd voetbal te spelen.